X

جدیدترین اخبار و اطلاعات حوزه معماری و شهرسازی

فهرست
۱۶
بهمن ۱۳۹۵
ایمیل به دیگران

name

سبک نورچینه / چیدمان خلاقانۀ نور و آجر

نور، سرچشمه هستی است و اگر نبود، زیبایی، آفریده یا دیده نمی‌شد. با جادوی نور و ارزش نمادینش که منشأ پاکی و احساس نزدیکی به آفرینشگر است، هرچیزی تفاوت می‌یابد. آفرینش در معماری با نور تعریف می شود

«معماری، بازی هنرمندانه، دقیق و خیره‌کننده مجموعه‌ای از اجسام ساخته شده در زیر نور است[1]»

نور، سرچشمه هستی است و اگر نبود، زیبایی، آفریده یا دیده نمی‌شد. با جادوی نور و ارزش نمادینش که منشأ پاکی و احساس نزدیکی به آفرینشگر است، هرچیزی تفاوت می‌یابد. آفرینش در معماری با نور تعریف می شود و عناصر بسیاری تنها در خدمت کارکرد آن قرار گرفته‌اند. نمونه‌های ماندگار بومی‌اش، روزن و هورنو، رواق و نورگیر و مشبک‌ها و پنجره‌هاست. نور، همچنین یکی از عناصر بسیار تأثیرگذار در طراحی داخلی است.

با این پیشینه، تیم پژوهشی گروه رَس «رَس آریا بنای کویر»، با بهره‌گیری از ویژگی‌های منحصربه فرد آجر در طراحی و با استفاده از جلوه بی‌نظیر نور در هنر و در معماری و با نگاهی خلاقانه، به سبک جدیدی از معماریِ آجری دست یافته است. این سبک که به عنوان یک اتفاق جدید و بدیع در معماری ایرانی رقم خورده، با استفاده از فنون جدید در قالب اصیل و کهن و با توجه به روح معماری، به روش نوین طراحی آجرکاری از طریق چیدمان نور و آجر رسیده که با عنوان «نورچینه» در حال ثبت است. این سبک، ترکیبی از خاک و روشنایی است. طراحی آن، با استفاده از آجر فشاری (آجر گَری) انجام می‌شود که با رنگ‌های گوناگونش در نمونه‌های متنوع چیدمان آجری، چینه‌های متفاوتی خلق می‌شود. ایجاد ارتفاع با برآمدگی‌های بلند، خلق سایه‌های عمود با بناهای کشیده، ایجاد الگوهای منظم و نامنظم در یک بافت سایه‌روشن، الگوهای متفاوتی از زیبایی خلق می‌کند و ویژگی منحصربه فرد این سبک، استفاده از نور در ذات اثر است.

این تصویر در حافظه نوستالژیک ما نیز وجود دارد. تصویری از شیشه‌های رنگی پنجره‌های مشبک خانه‌های قدیمی که بر روی خشت‌ و چینه‌های دیوار می‌افتاد و اکنون الهام‌بخشِ نورپردازی‌های جدید است که بر روی بناهای خشتی و آجری سایه می‌اندازد و اما در سبک نورچینه ، این نور از جنس سازه و بخشی از ذات آن است.

آجر که همزاد آتش است، ترکیب می‌شود با نور که در معماری سنتی، نشان برتری بوده است. برای طراحی نور در این سبک، لامپ‌های LED با نور 1 وات، 3 وات و یا 5 وات در داخل حجم آجر، سنجاقک می‌شود که زیبایی را با استفاده از نور کم و با صرف انرژی محدود و همراه با توجیه اقتصادی، محقق می‌کند و به دلیل یکپارچگی بستر و استفاده از نور در بخش تزئینی بنا، استحکام و ایمنی نیز در آن مورد توجه قرار گرفته است. بهره‌گیری از نور و استفاده از قدرت ماورائی آن به بنا، ساختاری متفاوت می‌بخشد. به وسیله نور می‌توان بر روی برخی از بخش‌های نما تأکید کرد. به قسمتی از ساختار، قدرت بخشید. تمرکز کرد. ایجاد فضاسازی برای حس و حال خوب با استفاده از عامل نور که حس زندگی است، از دیگر کارکردهای این روش است. اثرات نور بر انسان، بر اجسام و فضا به دگرگونی مفهوم آن‌ها می‌انجامد. این تنوع به مدل‌ها و سبک‌های گوناگون سبک نورچینه جذابیت بخشیده است و حس زنده بودن را در اثر می‌نمایاند. ماهیت فضا را تغییر می‌دهد و با ایجاد سایه روشن به آن عمق می‌دهد و روح می‌بخشد. حالت شادی، ابهام، تفکر و خیال، صمیمیت و حس‌های دیگر با ایجاد تفاوت در میزان و نحوه نورپردازی در ساختمان و به ویژه در طراحی داخلی ایجاد می‌شود.

 نورِ یکنواخت، خنثی است. تغییر مداوم نور، احساس و مفهوم خاصی به فضا می‌بخشد. این جاذبه بصری با بهره‌گیری از رنگ‌های زنده و درخشان، کالبدی به وجود می‌آورد که نورپردازیِ آن در تناسب با اقلیم، متفاوت شده و جلوه‌های متفاوتی به اثر می‌دهد و در محیط‌های متفاوت، با تغییر در گونه‌های نور، کارکردهای گوناگونی خواهد داشت. در این سبک، چیدمان نور در سایه دیوارهای شکیل، با انعطاف‌پذیری به کاربری‌های گوناگون فضا، جلوه‌ای مناسب بخشیده است. مشکل روشنایی را در فضا برطرف کرده و در تاریکی، جلوه جدیدی از زیبایی پدید می‌آورد. این بازی رنگ در جداره‌سازی شهری به روشنی بخشیدن و ایجاد حس زنده بودن شهر کمک می‌کند که ارمغان سایه‌هایش، امنیت است. استفاده از آجر در جداره‌های شهری در تناسب با اقلیم و روح معماری بومی است و به کالبد شهر، ارزش اصیل فرهنگی می‌بخشد و نمود این هنر در فضای شهری یزد، نماد هنر و فرهنگ این کهن‌شهر تاریخی خواهد بود. کاربرد آن در نما نیز به شکوه، زیبایی و ابهت فضای طراحی شده می‌افزاید و همچنین در طراحی داخلی با استفاده از تکنیک‌های مختلف به دکوراتیو خاص می رسد.

خلاقیت در این سبک، نمود بالایی دارد. آجر در رنگ‌های متفاوت، تنوع در آجرکاری که به تناسب ترکیب با فضا انتخاب می‌شود. نور که از زاویه‌های متفاوت به طرح می‌تابد و در هر فضای طراحی شده به صورت خاص به یک هارمونی رنگ و نور می‌رسد، مدل‌های متفاوتی از این سبک را خلق می‌کند. انتخاب هر مدل برای هویت‌بخشی به بنا و متناسب با کاربردها و نیازهای بصری و حس زیبایی‌شناسانه انجام می‌شود. به گفته صاحبنظران، بین نورپردازی و پیچیدگی یک سبک، ارتباطی مستقیم وجود دارد. هرچه نظام یک سبک پیچیده‌تر باشد اهمیت نورپردازی بیشتر است یا به عبارت دیگر اثر نورپردازی در نشان دادن ایده معماری بیشتر می‌باشد.

«نمود آجر در معماری ایرانی، نه یک ذره در مقابل کلان معماری، بلکه واحدی است که در دل و بطن معماری می‌نشیند و نقشی تعیین‌کننده دارد. آجر در ساختمان، همچون نت در موسیقی است، یا همچون کلمه است در شعر»[2] و بازی نور در این طراحی به شکل ریتم موسیقی، حرکت را به بنا منتقل می‌کند و با نقش و نگار خود، بنا را از حالت ساده و سرد بیرون می‌آورد. ريتم، به تكرار منظم و هماهنگ خطوط، اشكال، فرم‌ها و رنگ اطلاق می‌شود كه در معماری، هنرمند با تدبير و ذوق هنري و با ايجاد تعادل و تناسب آن را به نماد تبديل نموده كه پايۀ اكثر بناها خصوصأ بناهاي اسلامي بوده است. اشکال متنوع و گوناگون چینش آجر در طراحی بنا به همراه ریتم نورپردازی، جلوه ای متفاوت ایجاد می‌کند که اساس تنوع و خلاقیت در آجرکاری و در چیدمان نور است و ریتم یکنواخت و متناوب از متداول‌ترین ریتم در این سبک است. این نظم‌آفرینیِ دیگرگون، چون نقش و نگاری روح‌نواز بر کالبد اصیل زندگی جلوه می‌کند. نقشی پرزرق و آرایش که چون لباسی خاص بر تن این معماری جلوه‌گری کرده و در منظومۀ این معماری، چون شعری است موزون، در ریتمی سازگار با دیگر عناصر.

آجر به عنوان یک عنصر آشتی‌بخش، معماری دوره‌های گوناگون، از سنتی تا معاصر را به هم پیوند می‌دهد. آجر، هنوز سنتی است و به این معماری، هویت می‌بخشد و البته که مدرن شده و ساختارهای آجرکاری با تزئینات جدید، به ویژه با بهره‌گیری از نور، به سبک پست‌مدرن نزدیک می‌شود که به دیدگاه‌ها و گرایش‌های مردم در معماری توجه ‌می‌کند. تفاوت و تنوع و تکثر، توجه به شرایط اقلیمی و استفاده از عناصر بومی محلی با ویژگی‌های جهانی، پایداری منابع طبیعی و توجه به تزئینات از ویژگی‌های معماری پست‌مدرن است که با فنونی جدید، از قالب قدیمی برای ایجاد صمیمیت و آرامش استفاده می‌کند و این ویژگی‌ها با ساختارهای سبک نورچینه تناسب دارد. این آفرینشگری معمارانه، محصول تجربه و تحقیق بر روی اقلیم است و با الهام از هویت معماری بومی، با هنرمندی به جزئیات توجه نموده و با وجه تشابه زیبایی در خدمت کارکردهای گوناگون قرار گرفته است.

تناسب هنری، آرامش و زیبایی؛ ارمغان سبک نورچینه است. که با مصالح آشنای قدیمی و با تکنولوژی جدید و در تکنیک‌های متفاوت، سبکی پست‌مدرن را پدید آورده که از داشته های سنت و تکنولوژی مدرن برای دست‌یابی به یک محصول ارزشمند استفاده کرده است. این معماریِ هنری، زاییده فرهنگ بومی است. هنری که از این فرهنگ ریشه می‌گیرد و بر غنای آن می‌افزاید. یک هنرِ دیرپای نوظهور. چیدمان نور در سطر‌سطرِ دیوارهای خشت‌اندود زندگی، زیبایی می‌آفریند و پیوند می‌دهد معماری سنتی را با نقش‌های امروز و با ایده‌های خلاقانه فردا. سبک نورچینه ، یک اتفاق جدید است که در بطن معماری سنتی خلق شده و قابلیت بهره‌مندی در معماری مدرن و پست‌مدرن را نیز داشته و این رهاورد معماری بومی ایرانی با معیارهای هندسی و زیبایی‌شناسی، قابلیت جهانی شدن نیز دارد…


ایده‌پرداز و مجری طرح: محمد آقاجعفری‌ها
نویسنده: حمیده فرشاد

گروه رس : http://rasstore.ir


ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

اینستاگرام : https://www.instagram.com/archcal

کانال تلگرام : https://telegram.me/archreport_ir

اپلیکیشن تقویم معماری :  https://cafebazaar.ir/app/com.archreport.cal

[1] لوکوربوزیه

[2] سیمون آیوازیان

 

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

  • اینستاگرام
  • تلگرام
  • نرم افزار اندروید