X

جدیدترین اخبار و اطلاعات حوزه معماری و شهرسازی

فهرست

معرفی کتاب «شکل شهر‌‌ها، اقتصاد سیاسی و طراحی شهری»

معرفی کتاب «شکل شهر‌‌ها، اقتصاد سیاسی و طراحی شهری» تألیف: الکساندر. ر. کاتبرت؛ استاد برنامه‌ریزی و توسعۀ شهری دانشگاه نیو سافت ولز درسیدنی استرالیا ترجمه: حمیدرضا پارسی، آرزو افلاطونی ناشر: انتشارات دانشگاه تهران تاریخ انتشار: ۱۳۹۵ تعداد صفحات: ۴۱۸ تیراژ: ۵۰۰ نسخه قیمت: ۲۷۰/۰۰۰ ریال بخش هایی از مقدمه مترجمان: کتاب شکل شهرها، اقتصاد سیاسی […]

  • قیمت
    -
  • تاریخ انتشار
    ۱۳۹۵
  • نویسنده
    الکساندر. ر. کاتبرت
  • مترجم
    حمیدرضا پارسی، آرزو افلاطونی

معرفی کتاب «شکل شهر‌‌ها، اقتصاد سیاسی و طراحی شهری»

تألیف: الکساندر. ر. کاتبرت؛ استاد برنامه‌ریزی و توسعۀ شهری دانشگاه نیو سافت ولز درسیدنی استرالیا
ترجمه: حمیدرضا پارسی، آرزو افلاطونی
ناشر: انتشارات دانشگاه تهران
تاریخ انتشار: ۱۳۹۵
تعداد صفحات: ۴۱۸
تیراژ: ۵۰۰ نسخه
قیمت: ۲۷۰/۰۰۰ ریال

بخش هایی از مقدمه مترجمان:
کتاب شکل شهرها، اقتصاد سیاسی و طراحی شهری، الکساندر کاتبرت ادامه کتاب طراحی شهرها است که وی در سال ۲۰۰۳ انتشار داد.
همانطور که کاتبرت نیز توجه می‌دهد، مرور و نقد نظریه‌ها و تجربیات طراحی شهری در کتاب طراحی شهرها، با این هدف نبود که،کتاب شکل شهرها: اقتصاد سیاسی و طراحی شهری، وظیفه ارائه یک نظریه درباره دانش طراحی شهری را به عهده بگیرد، بلکه هدف، تدوین یک چارچوب نظری اقتصاد سیاسی فضا بود که در بستر آن، تحول آن چه به نام نظریه‌ها و دانش طراحی شهری معرفی می‌شود، قابل فهم گردد. از این نظر، کتاب دوم تا حدی مستقل و کتاب اول یک کتاب زیردستی برای کتاب دوم بشمار می‌آید. در ضمن کتاب دوم حاوی عصاره کتاب اول و چارچوب پیشنهادی اوست برای فهم دانش طراحی شهری.

پر کردن جای خالی کتابی که بتواند از طریق مرتبط ساختن موضوع محیط ساخته شده شهرها با زمینه‌ها و معانی فلسفی، زیبایی‌شناسی، تاریخی، فرهنگی، محیط زیست، سیاسی، جنسیتی، و گرایش اقتصادی فعالیت حرفه‌ای آن، از منظر اقتصاد سیاسی تحلیل کند و به این وسیله زمینه فهم نظریه‌های طراحی شهری را فراهم نماید، می‌توانست اولویت داشته باشد. زیرا نمی‌توان با نظریه‌های طراحی شهری و شهرسازی به صورت امری مجرد و منتزع از پارادایم‌های تاریخی، فلسفی و متودولوژیک و همچنین شرایط اقتصادی و سیاسی دوران‌هایی که نظریه در آن ارائه شده‌اند مواجه شد. در توافق با کاتبرت، این موضوع در شرایط روند توسعۀ جهانی‌سازی، نئولیبرالیسمی که همگام با تاچریسم و ریگانیزم در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی قرن بیستم پا به عرصه جهان گذاشت، نقش کلیدی بخش‌های دولتی و عمومی خصوصی شده و سلطه شرکت‌های چند ملیتی در تنظیم سیاست و دخالت آنان در ایجاد بازار سوداگرانه در عرصه‌های زمین و فضا و تصاحب قلمرو عمومی شهرها به نفع آنان، و از سوی دیگر، ضعف جامعه مدنی، حوزه عمومی و نادیده گرفته شدن حق شهروندان به شهر، درخور توجه می‌باشد و منظر اقتصاد سیاسی در نقد و تحلیل نظری آن چارچوبی مهم بشمار می‌آید. آلن اسکات نقد کاتبرت را ”نقدی مهم و ترکیبی از آخرین اندیشه‌ها درباره طراحی شهری می‌داند که  با تحلیلی قدرتمند به بررسی بروز منطق و معانی سیاسی محیط ساخته شده در زمینه‌های تاریخی مفروض“ می‌پردازد. کریس آبل نیز کتاب را ”دستاوردی مهم و ملهم از روحیۀ رادیکال نوشته‌های مانوئل کاستلز و مایک دیویس“ ارزیابی می‌کند.  متیو کرمونا (۲۰۱۰) در فضاهای عمومی: ابعاد طراحی شهری، جان پانتر (۲۰۰۷) در کتاب توسعه طراحی شهری به مثابه سیاست عمومی و آلن اسکات (۲۰۱۲) در کتاب جهانی در حال ظهور: شهرها و مناطق در قرن بیست و یکم، از جمله ده‌ها صاحبنظری هستند که در آثار خود به این کتاب رجوع می‌کنند و آن را مهم می‌دانند.

بنابراین ضرورت کلی ترجمه و چاپ این کتاب در دانشگاه تهران از دو جهت مطرح است: اول آموزشِ تحلیل روشمند و انتقادی نظریه‌های شهرسازی و مرتبط دانستن آن‌ها با پارادایم های فلسفی، زیبایی‌شناسی و روش‌شناسی، که می‌تواند نگاه ژرفکاوانه‌تری برای دانشجویان به ارمغان آورد . و دوم، بسط نگرش تحلیلیِ قرار دادن مسائل محیط انسان‌ساخت شهری در رابطۀ اساسی با شرایط تاریخی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه شامل کودکان، زنان، محیط زیست و فرهنگ محلی است، و این می‌تواند هم به تربیت روحیۀ نقادانه دانشجویان در مواجهه با کلیشه‌های نظری بر آمده از بستر جوامع اروپایی و امریکایی منجر شود و هم ذهن دانشجویان شهرسازی را، که به مدل‌های ریاضی و جوانب فنی آن معطوف است، متوجه جهات اجتماعی و انسانی رشته شهرسازی کند.

بنابراین، تصور ما این نیست که مخاطبان کتاب را فقط دانشجویان شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری، طراحی شهری، مدیریت شهری، معماری، جغرافیای شهری، سیاست شهری، و دست‌اندرکاران حرفه‌های انتظام محیط ساخته شده، تشکیل می‌دهند،  بلکه با توجه به تحلیل روشمند مسائل محیط ساخته شده از منظر اجتماعی، اقتصادی و انسانی، این کتاب برای همه رشته‌های علوم انسانی و هنر مفید خواهد بود. اگر چه کتاب می‌تواند از جمله کتب درسی دروسِ سیر اندیشه‌های شهرسازی، نظریه‌های شهرسازی و تحلیل مسائل شهری، جامعه‌شناسی شهری، جغرافیای شهری، معماری، معماری منظر، مطالعات فرهنگی و مانند آن در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری در ایران قرار گیرد.

بخش هایی از پیشگفتار کتاب:
این کتاب حاصل چهارسال تحقیق دربارۀ پایه‌های نظری طراحی شهری است؛ پروژه‌ای که در دو مرحله طراحی شد، یعنی انتشار یک کتابچه و به دنبال آن درسنامه‌ای که بر اساس همان ساختار گسترش می‌‌یافت. بنابراین نتیجۀ دو سال اول روند تحقیق چاپ کتاب  طراحی شهرها (کاتبرت ۲۰۰۳) بود که چهار وظیفۀ اصلی را به انجام رساند : اول، جمع بندی متون انتقادی در زمینه طراحی شهری؛ دوم، ارائه این پیشنهاد که جریان غالب نظریه طراحی شهری باید به سوی نظریۀ انتقادی و اقتصاد سیاسی فضا تغییر جهت داده شود؛ سوم، اینکه شکل پذیرفته شدۀ هردو کتاب باید ساختار و سازمانی از مواد را ارائه کند که نشاندهندۀ این تغییر ایدئولوژیک باشد و همزمان، آن را در دسترس همۀ افراد در رشته‌های گوناگون قرار دهد؛ و چهارم، شکل پذیرفته شدۀ مقالاتی که در کتابچه می‌‌آید باید همان شکل استفاده شده در درسنامۀ مطروحه را داشته باشد، اینگونه هر خوانندۀ جلد اول پیشاپیش با اصول راهنمای جلد دوم آشنا خواهد بود همانطور که با ساختار و سازمان آن.

جلد حاضر، شکل شهرها، همان متنی است که دو سال دوم تحقیق دیگر را کامل می‌‌کند، از همان ساختار طراحی شهرها استفاده می‌‌کند تا جزئیات مفصل معیارهای دانش مناسب طراحی شهری را بشکافد. هر دو جلد بخشی از یک پروژه هستند و مقصود، استفاده آن‌ها با هم بوده است.
قصد من از نوشتن این متن (جلد دوم) پیشنهاد هیچ نظریۀ جدید طراحی شهری نبوده است. همانگونه که خواهیم دید، نویسندگان بسیاری در این دام افتاده و شکست خورده اند. اگرچه برخی از آن‌ها ممکن است مدل‌‌‌هایی بسیار تحسین برانگیز و قابل تائیدی از جنبه‌های گوناگون طراحی شهری خلق کرده باشند، این امر را به قیمت ساده‌سازی بیش از اندازۀ کنش متقابل بنیانی بین روابط اجتماعی و روند طراحی به انجام رسانیده‌اند. به علاوه، هر نویسنده‌ای که دربارۀ نظریه می‌‌نویسد ناچار است توازن خود را بین دو تعارض حفظ کند. از یکسو، نقد پست مدرنیستی، هر کوششی را برای ارتقاء یک نظریه منسجم رد می‌‌کند، چیزی که خود به خود برچسب ساختارگرایی و مطلق‌گرایی می‌‌خورد و بنابراین غیرقابل قبول است. از سوی دیگر، پست مدرنیسم با رد ایدۀ ساخت به سادگی در هرج و مرج روشنفکرانه‌ای سقوط می‌‌کند که از صدها گفتمان، رأی و «دیگرانِ» تیره و تار، تشکیل شده است.

امیدوارم با استفاده از شبکۀ ذهنی اقتصاد سیاسی فضا، بافتی از اصول در هم تنیده را عیان سازم که راهنمای تطور دانش نظری در طراحی شهری شود. آن گونه که طی بررسی طراحی شهرها پی برده ام، دانش، مانند اقتصاد ملی، موضوع توسعه ناموزون است. در حوزه‌های خاصی، برای مثال تاریخ، مفهوم اقتصاد سیاسی وسیعاَ مورد استفاده قرار دارد، در حالیکه در برخی دیگر، مانند زیبایی شناسی، به طرز ضعیفی توسعه یافته است. بنابراین، هر بخش بر اساس یک ارزیابی کلی از گفتمان‌های در دسترس در هر حوزۀ موضوعی و میزان استفاده و سود بخشی اقتصاد سیاسی فضا در آن، همچنین، ارزیابی از این که چگونه می‌‌توان توسعه ناموزون  دانش طراحی شهری را اصلاح کرد، بسط داده می‌‌شود.
اگرچه پایه‌های داربست عقلانی کتاب از اقتصاد سیاسی فضا است، کتاب بر روی سایر پارادایم‌ها چشم نمی بندد. من در اتخاذ این موضع بخوبی آگاهم که امروزه بسیاری از مواد نوشته شده دربارۀ طراحی شهرها از این دیدگاه پرهیز می‌‌کنند. چرایی آن بخش بزرگی از بخش اول را شکل می‌‌دهد. لازم است برخی ملاحظات دیگر از همین ابتدا روشن شود. مهم ترین نکته احتمالاَ این است که توجه این کتاب عمداَ «غربی» است و اروپا و آمریکای شمالی سایت‌های اصلی آن‌اند.

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید :

اینستاگرام : https://www.instagram.com/archcal

کانال تلگرام : https://telegram.me/archreport_ir

اپلیکیشن تقویم معماری :  https://cafebazaar.ir/app/com.archreport.cal

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:

  • اینستاگرام
  • تلگرام
  • نرم افزار اندروید

کتاب ها و مجلات پیشنهادی